جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
654
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
راه امكانپذير است . در درجهء اول دولت بايد از كار اجاره و واگذارى ضرابخانه در ازاى مبلغ معينى خوددارى كند و بايد ادارهء ضرابخانه را مستقيما زير نظر بگيرد . سكههاى تازه بايد ضرب و كهنهها جمعآورى و مطابق وزن و عيار قانونى تجديد ضرب بشود و خرج اين كار را هم دولت پرداخت كند . اين بهترين راهحل رفع مشكلات دولت و براى موفقيت در اين مورد لازم است افكار حكومتى در ايران دوچار تكان انقلابى بشود . در درجهء دوم ضرابخانه بايد تا مدت معينى تحت نظارت كارشناسى اروپائى قرار گيرد و فقط صلاح مملكت در ادارهء امور آن منظور باشد و چون به احتمال قوى دولت ايران براى احراز اين اصلاح حاضر به هيچگونه فداكارى نيست ، پس طرح سيستم تازهاى بايد ريخت كه مبنا همان قران و معادل ارزش سكهء فعلى در جريان باشد منهاى هزينهء تجديد ضرب كه از اين راه مىتوان سكههاى كهنه را جمعآورى كرد و با كميابى وجه رايج احتمال اين است كه تغيير وضع تأثير ناچيزى در حين تحول خواهد نمود و شايد هم اصلا اثرى نكند ، از طرف ديگر يك قران متحد الشكل كه خوب در همهجا رايج شود و مقدار كافى از آن در جريان باشد بدون ترديد تأثير فراوانى در پيشرفت و رونق تجارت و آبادانى خود مملكت خواهد داشت .